نقد کتاب( فاطمه فاطمه است)

. همین افراط و تفریط ها موجب شده که زمینه مناسبی برای معرفی و نقد آثار او فراهم نگردد که البته از این بابت باید متأسف بود. در مجموع باید یک نکته را کاملا مد نظر داشت و آن این که: ما به جز قرآن مجید - که همه آن را حق و حقیقت دانسته و به آن معتقدیم - هیچ کتاب دیگری (حتی کتاب های احادیث) را خالی از نقد و نظر نمی دانیم. از افلاطون و ارسطو گرفته تا ملاصدرا و دکارت و انیشتین هیچ کدام دارای علم مطلق نبوده و خود نیز چنین ادعایی نداشته اند. حال در مورد آثار دکتر شریعتی بیشتر باید با دیده انصاف و علم به آنها نگریسته شود مطالب مفید آن استفاده و مواد غیر قابل قبول آن نقد گردد. کتاب «فاطمه فاطمه است» ازبهترین کتاب‏هایی است که درباره شخصیت آن حضرت نگارش یافته است. «کویر» نیز که بیشتر جنبه رمانی و ادبی دارد از آثار زیبای مرحوم شریعتی است. ولی آنچه درباره دکتر اتفاق افتاده است شاهکار است.
دکتر شریعتی میگوید زن در جامعه غربی ابزاری بیش نیست و حتی آن زنهایی که اهل مطالعه و علم و دفاع از مظلومند به ما شرقی ها بعنوان الگو نشان نمیدهند. او میخواهد زنان ایرانی فاطمه وار زندگی کنند.میخواهد زنان ایرانی به عشق فاطمه به زن بودن و مادر بودن و دختر بودن خود افتخار کنند.اما فقط فاطمه میتواند فاطمه باشد. قشی که روشنفکران دینی چون علی شریعتی و مرتضی مطهری در شکل دهی مفهومی به نام زن مسلمان انقلابی داشتند قابل تامل است.
این کتاب یکی از کتابهای پر طرفدار دکتر شریعتی کتاب "فاطمه فاطمه است" می باشد . شاید بتوان تمام این کتاب را در این جمله خلاصه کرد که : فاطمه به این خاطر فاطمه نیست که دختر محمد ص و خدیجه یا همسر علی ع و مادر حسنین است بلکه فاطمه فاطمه است بخاطر عظمتهای خودش .
این یعنی دعوت همگان به سعی و تلاش شخصی برای رسیدن به عظمتها . این دعوت خوبی است اما به نظر ما یکجانبه نگری نامعقولی در این دعوت وجود دارد...اینان می‌خواهند خود را انتخاب کنند، خود را بسازند، الگو می‌خواهند، نمونه ایده‌آل. برای اینان، مسئله ”چگونه شدن“ مطرح است. فاطمه با ”بودن“ خویش، پاسخ به این پرسش است...»


*کمتر کسی را می‌توان یافت که نام «دکتر شریعتی» را نشنیده باشد؛ همان‌گونه که تاثیرگذاری او را بر جوانان هم‌عصرش ـ و حتی جوانان امروزی که زمان حیات شریعتی را درک نکرده‌اند ـ نمی‌توان انکار کرد. بی‌شک کتاب «فاطمه، فاطمه است» در میان آثار شریعتی اثربخشی ویژه‌تری داشته است. فقط با نگاهی گذرا به تاریخ شفاهی انقلاب به راحتی می‌توان زنانی را یافت که متاثر از گفته‌ها و نوشته‌های شریعتی، دامن از ابتذالات وارداتی زمانه بیرون کشیده و راهی آگاهانه را برگزیده‌اند. اما مسئله این‌جاست که پس از گذشت این‌همه زمان هنوز اذهان مخاطبان شریعتی پر از پیش‌فرض‌هایی است که امکان فهم و نقد آثار و شخصیت او را مشکل می‌سازد. شریعتی بعد از بحث در مورد جایگاه زن در دنیای امروز و بررسی نقش فرهنگی و پایگاه اجتماعی او در عصر جدید از جایگزینی جنسیت به جای عشق در نظام مصرفی سخن می گوید و با بررسی دیدگاههای شرق و غرب در مورد زن به نام مبارک فاطمه می رسد و او را چنین معرفی می کند : « فاطمه ، چهارمین دختر پیامبر بزرگ اسلام بود و کوچکترین ، هم دختر آخرین خانواده ای که پسری برایشان نمانده بود و هم در جامعه ای که ارزش هر پدری و هر خانواده ای به پسر بود.» با این کلام جایگاه زن در عصر جاهلیت را مورد بررسی قرار می دهد.
اما در مورد کتاب فاطمه فاطمه است.فقط به قسمتهای پایانی این کتاب برای معرفی آن بسنده می کنم:
خواستم از “بوسوئه” تقلید کنم، خطیب نامور فرانسه که روزی در مجلسی با حضور لویی، از “مریم” سخن می‌گفت. گفت: هزار و هفتصد سال است که همه‌ سخنوران عالم درباره مریم داد سخن داده‌اند.
هزار و هفتصد سال است که همه فیلسوفان و متفکران ملت‌ها در شرق و غرب، ارزش‌های مریم را بیان کرده‌اند.
هزار و هفتصد سال است که شاعران جهان در ستایش مریم همه‌ ذوق و قدرت خلاقه‌شان را به کار گرفته‌اند.
هزار و هفتصد سال است که همه‌ هنرمندان، چهره‌نگاران، پیکرسازان بشر، در نشان دادن سیما و حالات مریم هنرمندی‌های اعجاز‌گر کرده‌اند.
اما مجموعه‌ گفته‌ها و اندیشه‌ها و کوشش‌ها و هنرمندی‌های همه در طول این قرن‌های بسیار، به اندازه‌ این کلمه نتوانسته‌اند عظمت‌های مریم را بازگویند که: “مریم، مادر عیسی است”.
و من خواستم با چنین شیوه‌ای از فاطمه بگویم. باز درماندم:
خواستم بگویم، فاطمه دختر خدیجه‌ی بزرگ است.
دیدم فاطمه نیست.
خواستم بگویم، که فاطمه دختر محمد (ص) است.
دیدم که فاطمه نیست.
خواستم بگویم، که فاطمه همسر علی است.
دیدم که فاطمه نیست.
خواستم بگویم، که فاطمه مادر حسین است.
دیدم که فاطمه نیست.
خواستم بگویم، که فاطمه مادر زینب است.
باز دیدم که فاطمه نیست. نه، این‌ها همه هست و این همه فاطمه نیست.
فاطمه، فاطمه است

/ 1 نظر / 385 بازدید
نیلوفر

خيلي ممنون واقعا دست گلتون درد نکنه،تشکرررررررررر